BÀI 8: TẾ BÀO NHÂN THỰC

BÀI 08- TẾ BÀO NHÂN THỰC (T48 ĐẾN 60)

🚌 NHÀ XE PHƯƠNG ĐÔNG

SĐT: 0.898.707.868 – 0986.861.865
Chuyên tuyến: Nam Định – Sài Gòn – Bình Dương
Đưa đón tận nhà: Nghĩa Hưng (cũ), Bình Dương
Đại lí bán vé xe cho tất cả các tuyến xe Bắc-Nam

🚌 NHÀ XE PHƯƠNG ĐÔNG

I. Bài giảng (Video bài giảng)

A-Video bài học

🚌 NHÀ XE PHƯƠNG ĐÔNG

II. Tóm tắt bài học (theo bài giảng)

BÀI 8-TẾ BÀO NHÂN THỰC
I. Đặc điểm chung của tế bào nhân thực
-Kích thước lớn.
-Cấu tạo phức tạp.
-Có nhân chính thức với màng nhân bao bọc.
-Có bộ khung xương tế bào.
-Có hệ thống nội màng.
-Có các bào quan có màng bao bọc.

II. Cấu tạo tế bào nhân thực
1. Nhân-trung tâm thông tin của tế bào
-Hình dạng: hình cầu hay hình bầu dục.
-Đường kính: khoảng 5µm.
-Có màng bao bọc:
+màng được cấu tạo bởi lớp kép phospholipid và protein.
+trên màng nhân: Có các lỗ.
+Chức năng màng:
*ngăn cách giữa môi trường trong nhân và tế bào chất.
*giúp nhân trao đổi chất với môi trường ngoài nhân.
-Bên trong nhân có:
+dịch nhân và nhân con (nơi tổng hợp rARN).
+vật chất di truyền là NST (gồm DNA và protein).
-Chức năng của nhân: Điều khiển các hoạt động sống của tế bào.

2. Ribosome-“nhà máy” tổng hợp protein của tế bào
-Không có màng bao bọc, hình cầu, đường kính khoảng 150Å.
-Gồm hai tiểu phần: Tiểu phần lớn và tiểu phần nhỏ.
-Thành phần hóa học rRNA (80%-90%) và protein.
-Chức năng: tổng hợp protein.
-Số lượng ribosome ở các loại tế bào khác nhau là khác nhau.

3. Lưới nội chất – “bến cảng” và “nhà máy” tổng hợp sinh học

-Là hệ thống gồm các “ống, túi” dẹp chứa dịch nối thông nhau thành mạng lưới
-Phân loại.
+Lưới nội chất hạt:
*Là hệ thống các ống tạo nên bởi lớp kép phospholipid, một đầu liên kết với màng nhân, đầu kia liên kết với lưới nội chất trơn.
*Có chứa các hạt ribosome.
*Chức năng của lưới nội chất hạt: Tổng hợp Protein.
+Lưới nội chất trơn:
*Là hệ thống màng dạng ống dẹp thông với lưới nội chất hạt.
*Có ít hoặc không có ribosome.
*Chứa các enzyme tham gia tổng hợp nhiều loại lipid, chuyển hoá đường, khử độc (rượu, bia,…).
*Dự trữ Ca²⁺ để thực hiện nhiều chức năng khác nhau như co cơ và truyền tin tế bào
*Tổng hợp nên các sterol và phospholipid cấu tạo nên các loại màng của tế bào và các hormone sinh dục.
*Tổng hợp và dự trữ triglyceride, tổng hợp và phân giải glycogen giúp điều hoà đường huyết.
4. Bộ máy Golgi-nơi phân loại, đóng gói và phân phối sản phẩm của tế bào

-Cấu tạo: Gồm các túi dẹt nằm song song, tách biệt nhau.
-Chức năng: Là nơi tập trung chế biến, lắp ráp, đóng gói, hoàn thành và phân phối các sản phẩm của tế bào.
5. Lysosome-“nhà máy” tái chế rác thải và chế biến thức ăn của tế bào
-Chỉ có ở tế bào động vật.
-Được hình thành từ bộ máy Golgi.
-Có màng đơn.
-Chứa nhiều enzyme thủy phân tham gia vào quá trình tiêu hóa nội bào.
-Bảo vệ tế bào.
-Hỗ trợ tế bào tiêu hóa thức ăn.
6. Không bào-“túi bảo dưỡng” đa năng của tế bào
-Có một lớp màng bao bọc, chứa dịch lỏng.
-Bắt nguồn từ lưới nội chất và bộ máy Golgi.
-Không bào lớn nằm giữa tế bào được gọi là không bào trung tâm giúp điều hòa áp suất thẩm thấu trong tế bào.
7. Peroxisome-bào quan phân giải và chuyển hóa lipid
-Được bao bọc bởi màng đơn.
-Chứa enzyme phân giải H₂O₂.
8. Ti thể- “nhà máy” điện của tế bào
-Có màng kép.
+Màng ngoài trơn, nhẵn.
+Màng trong gấp nếp tạo các mào(cristae) chứa các enzim tổng hợp ATP.
-Thường có hình cầu hoặc bầu dục.
-Dài khoảng 0,5-10µm.
-Bên trong ti thể chứa enzyme hô hấp, DNA dạng vòng nhỏ và riboxome.
-Chức năng: Phân giải carbohydrate giải phóng năng lượng, tạo sản phẩm trung gian cho quá trình chuyển hóa vật chất.
9. Lục lạp- bào quan hấp thụ năng lượng ánh sáng
-Chỉ có ở tảo và thực vật.
-Thường có hình bầu dục.
-Có khả năng hấp thụ ánh sáng mặt trời qua quá trình quang hợp để tạo carbohydrate.
-Được bao bởi hai lớp màng.
-Bên trong lục lạp:
+có hệ thống màng tạo nên các túi dẹp, được gọi là thylakoid.
+trên màng thylakoid chứa diệp lục, enzyme, protein quang hợp.
+các thylakoid xếp chồng lên nhau tạo granum, các granum nối thông với nhau.
+Chất nền(stroma): dạng lỏng, bao quanh granum.
Stroma chứa hệ enzyme tham gia vào quá trình cố định CO₂ trong quang hợp.
+Các phân tử DNA dạng vòng và ribosome tổng hợp protein tham gia quang hợp.
10. Tế bào chất và bộ khung xương tế bào
a. Tế bào chất
-Tế bào chất là nơi diễn ra các hoạt động sống của tế bào.
-Tế bào chất gồm bào tương và các bào quan khác.
Bào tương là vật chất dạng keo có thành phần chủ yếu là nước và các phân tử sinh học.
b. Bộ khung xương tế bào
-Bộ khung xương tế bào do các phân tử protein liên kết với nhau tạo hệ thống mạng vi sợi, sợi trung gian và vi ống kết nối với nhau.
-Vai trò: nâng đỡ, duy trì hình dạng tế bào, neo giữ bào quan và các enzyme, hình thành nên trung thể, hỗ trợ các bộ phận và tế bào di chuyển.
-Bộ khung xương tế bào bị tổn thương sẽ dẫn đến nhiều bệnh nguy hiểm.
Ví dụ: tế bào xương, cơ tim thiếu một loại protein của bộ khung xương sẽ bị thoái hoá và có thể gây ra các bệnh hiểm nghèo.
Các tế bào hồng cầu, nếu bị tổn thương bộ khung xương tế bào sẽ không còn giữ được hình dạng tối ưu, dẫn đến giảm khả năng vận chuyển oxygen.
11. Cấu trúc và chức năng của màng tế bào
-Mô hình cấu trúc màng khảm lỏng (khảm động) được Seymour Jonathan Singer và Garth Nicolson xây dựng năm 1972.
-Được cấu tạo bởi hai thành phần chính là:
+Phospholipid:
*Tạo nên cấu trúc màng nhờ các tương tác kị nước.
*Luôn di chuyển.
*Cấu trúc lỏng lẻo.
+Protein: Gồm các loại
*Protein xuyên màng.
*Protein bám màng.
Chức năng protein: Vận chuyển, xúc tác, thụ thể, neo giữ
+Các thành phần khác.
-Nhiệt độ có thể làm ảnh hưởng đến mức độ nhất định của màng.
-Chức năng của màng:
+Ngăn cách tế bào chất với môi trường.
+Kiểm soát các chất ra vào tế bào (tính thấm có chọn lọc).
+Tiếp nhận thông tin và truyền tin tế bào.
+Quy định hình dạng tế bào.
+Nhận biết tế bào.
12. Thành tế bào
-Chỉ có ở tế bào thực vật, nấm (không có ở tế bào động vật).
+Ở thực vật: Được cấu tạo bởi cellulose tạo nên các sợi vững chắc(có gia cố thêm lignin,…).
+Ở nấm: Được cấu tạo từ chitin.
-Chức năng: Bảo vệ, định hình tế bào.
13. Lông và roi
-Một số tế bào nhân thực cũng có lông và roi.
-Có tác dụng vận động.
-Một số tế bào lông còn có vai trò nhận và truyền tín hiệu từ ngoài vào trong tế bào
Ví dụ: lông tế bào tai bị tổn thương thính giác suy giảm, thậm chí bị điếc vì âm thanh làm lông rung chuyển tín hiệu tới não giúp nghe được âm thanh.
14. Chất nền ngoại bào và các mối nối giữa các tế bào
a. Chất nền ngoại bào
-Chất nền ngoại bào: nằm bên ngoài tế bào (nằm bên ngoài lớp màng tế bào).
-Cấu trúc phức tạp gồm các phân tử proteoglycan (được hình thành từ các phân tử protein liên kết với carbohydrate) kết hợp với các sợi collagen.
-Chất nền ngoại bào kết nối với bộ khung xương trong tế bào qua protein màng là integrin.
-Chức năng: Điều khiển sự hoạt động của các gen bên trong tế bào và kết dính các tế bào cạnh nhau.
b. Mối nối giữa các tế bào
-Mối nối kín: Các tế bào được ghép sát với nhau bằng các loại protein đặc biệt khiến cho các chất không thể lọt qua được khe hở giữa các tế bào.
-Mối nối hở (mối nối truyền tin): Giúp các tế bào của mô được ghép với nhau bằng các cấu trúc tạo nên các kênh cho phép các tế bào truyền cho nhau những chất nhất định.
Ví dụ: Thực vật có mối nối hở là cầu sinh chất giúp tế bào liên thông, chuyển đổi chất cho nhau.

BÀI 8: TẾ BÀO NHÂN THỰC

I. Bài giảng (Video bài giảng)

A-Video bài học

II. Tóm tắt bài học (theo bài giảng)

III. Giải bài tập sách giáo khoa

IV. Bài tập (Trắc nghiệm-Tự luận theo các cấp độ)

V. Nội dung sách giáo khoa

1. Audio sách giáo khoa

2. Word sách giáo khoa

VI. Tư liệu tham khảo

Trả lời Hủy