BÀI 6: THỰC HÀNH: NHẬN BIẾT MỘT SỐ PHÂN TỬ SINH HỌC

---

II. Tóm tắt bài học (theo bài giảng)

BÀI 6. THỰC HÀNH: NHẬN BIẾT MỘT SỐ PHÂN TỬ SINH HỌC
I. MỤC ĐÍCH THỰC HÀNH
– Nhận biết một số phân tử sinh học trong tế bào: đường đơn (glucose), tinh bột, protein và lipid.
– Vận dụng nguyên lí của các phản ứng hoá học đặc trưng để nhận biết các phân tử sinh học.

II. CHUẨN BỊ
1. Dụng cụ, thiết bị
Ống nghiệm, bình thuỷ tinh chịu nhiệt, pipet, ống nhỏ giọt, đèn cồn, kẹp ống nghiệm.
2. Nguyên liệu, hoá chất
Thuốc thử Benedict, nước cất, cồn ethanol tuyệt đối, dung dịch NaOH 10%, HCl, CuSO₄, dung dịch albumin 1%, glucose, lòng trắng trứng và dầu ăn.

III. CÁCH TIẾN HÀNH THÍ NGHIỆM
1. Nhận biết đường glucose – Phép thử Benedict
a) Nguyên lí
Glucose phản ứng với Cu²⁺ trong môi trường kiềm khi đun nóng, tạo thành kết tủa copper oxide có màu đỏ gạch.
b) Cách tiến hành
– Bước 1: Hoà glucose vào nước để tạo dung dịch glucose loãng.
– Bước 2: Trộn dung dịch glucose với thuốc thử Benedict theo tỉ lệ thể tích 1 : 1.
– Bước 3: Đun nóng hỗn hợp bằng cách đun cách thuỷ hoặc hơ trên ngọn lửa đèn cồn.
c) Kết quả và kết luận
Dung dịch chuyển từ màu xanh qua xanh lục, vàng, cam và xuất hiện kết tủa màu đỏ gạch, chứng tỏ có glucose.

2. Nhận biết lipid – Phép thử nhũ tương
a) Nguyên lí
Lipid không tan trong nước nhưng tan trong cồn. Khi dung dịch lipid trong cồn được trộn với nước, lipid phân tán tạo thành nhũ tương màu trắng sữa.
b) Cách tiến hành
– Bước 1: Cho 2 giọt dầu ăn vào ống nghiệm chứa 5 mL cồn ethanol tuyệt đối, lắc mạnh cho đến khi dầu hoà tan.
– Bước 2: Rót dung dịch sang ống nghiệm chứa vài mL nước.
– Bước 3: Quan sát hiện tượng.
c) Kết quả và kết luận
Hỗn hợp xuất hiện huyền phù hoặc nhũ tương màu trắng sữa, chứng tỏ có lipid.

3. Nhận biết protein – Phép thử Biuret
a) Nguyên lí
Trong môi trường kiềm, các liên kết peptide của protein phản ứng với Cu²⁺ tạo phức chất có màu xanh tím, tím hoặc tím đỏ.
b) Cách tiến hành
– Bước 1: Cho một ít dung dịch albumin 1% hoặc lòng trắng trứng vào ống nghiệm, thêm 5 mL dung dịch NaOH loãng.
– Bước 2: Thêm 5 mL dung dịch CuSO₄ 1%.
– Bước 3: Quan sát sự thay đổi màu sắc.
c) Kết quả và kết luận
Dung dịch chuyển từ màu xanh sang xanh tím sau vài phút, chứng tỏ có protein.

Lưu ý: Trong phần tài liệu được cung cấp, quy trình nhận biết tinh bột chưa được trình bày cụ thể.

IV. BẢNG TỔNG HỢP KẾT QUẢ
– Glucose: Dùng thuốc thử Benedict, đun nóng; xuất hiện kết tủa đỏ gạch.
– Lipid: Dùng phép thử nhũ tương; hỗn hợp có màu trắng sữa.
– Protein: Dùng phép thử Biuret; dung dịch chuyển sang màu xanh tím hoặc tím.

V. AN TOÀN TRONG PHÒNG THÍ NGHIỆM
– Sử dụng đúng dụng cụ, hoá chất và thực hiện theo hướng dẫn.
– Cẩn thận khi đun nóng, sử dụng đèn cồn và kẹp ống nghiệm để tránh bỏng, hoả hoạn.
– Tránh để hoá chất bắn vào cơ thể hoặc quần áo.

VI. BÁO CÁO THỰC HÀNH
Báo cáo gồm các nội dung:
1. Mục đích thực hành.
2. Cách tiến hành.
3. Kết quả.
4. Giải thích và kết luận.
5. Trả lời câu hỏi.

CÂU HỎI ÔN TẬP
Vì sao quy trình nhận biết glucose và protein khác với quy trình nhận biết lipid?
– Glucose và protein: Được nhận biết dựa trên phản ứng hoá học đặc trưng tạo ra sự thay đổi màu sắc hoặc kết tủa khi sử dụng thuốc thử thích hợp.
– Lipid: Được nhận biết dựa trên đặc tính hoà tan trong cồn nhưng không tan trong nước, tạo nhũ tương màu trắng sữa khi trộn dung dịch lipid trong cồn với nước.
Kết luận: Có thể nhận biết các phân tử sinh học dựa vào những đặc tính hoá học hoặc tính chất hoà tan đặc trưng của chúng.

---

III. Giải bài tập sách giáo khoa

---

IV. Bài tập (Trắc nghiệm-tự luận)

---

V. Nội dung sách giáo khoa(Audio-Word)

1. Audio sách giáo khoa

2. Word sách giáo khoa

---

VI. Tư liệu tham khảo